Nazir
Daf 25b
אַזְהָרָה לָאוֹכֵל נְבֵילוֹת מְנַיִין. לא תֹאכְלוּ כָּל נְבֵילָה. עַד כְּדוֹן נְבֵילָה. טְרֵיפָה מְנַיִין. אָמַר רִבִּי יוֹחָנָן. נְבֵילָה וְכָל נְבֵילָה. לְרַבּוֹת הַטְּרֵיפָה. הָאוֹכֵל אֵבֶר מִן הַחַי מִטְּרֵיפָה. רִבִּי יָסָא אָמַר. אִיתְפַּלְּגוֹן רִבִּי יוֹחָנָן וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. רִבִּי יוֹחָנָן אָמַר. חַייָב שְׁתַּיִם. רִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ אָמַר. אֵינוֹ חַייָב אֶלָּא אַחַת. מַה טַעֲמָא דְּרִבִּי יוֹחָנָן. לא תֹאכַל כָּל נְבֵילָה. וְלֹא תֹאכַל הַנֶּפֶשׁ עִם הַבָּשָׂר. מַה טַעֲמָא דְּרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. אָֽמְרֵי חֲבֵרִין קוֹמֵי רִבִּי יוֹסֵי. אַתְייָא דְּרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ כְּהָדָא דְתַנֵּי רִבִּי אֱלִיעֶזֶר בֶּן יַעֲקֹב. וּבָשָׂר בַּשָּׂדֶה טְרֵיפָה לֹא תֹאכֵלוּ. אַל תְּהֵא תוֹלֵשׁ וְאוֹכֵל מִן הַבְּהֵמָה כְּדֵרֵךְ שֶׁאַתָּה תוֹלֵשׁ מֵהַקַּרְקַע וְאוֹכֵל. מַה טַעֲמָא דְּרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. חֲבֵרַייֵה קוֹמֵי רִבִּי יוֹסֵי. רִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ לא סָבַר בִּטְרֵיפָה כְּרִבִּי יוֹחָנָן. אִין יִסְבּוֹר כֵּן שֶׁיְּהֵא חַייָב שְׁתַּיִם. 25b אָמַר לוֹן. אֲפִילוּ דְיִסְבּוֹר כֵּן לֹא יְהֵא חַייָב אֶלָּא אַחַת. שָׁנְייָא הִיא שֶׁחָזַר וְכָלַל. הָתִיבוֹן. חֵלֶב לֹא תֹאכֵלוּ. וְדָם לֹא תֹאכֵלוּ. וּכְתִיב כָּל חֵלֶב וְכָל דָּם לֹא תֹאכְלוּ. מֵעַתָּה מִכֵּיוָן שֶׁחָזַר וְכָלַל לֹא יְהֵא חַייָב אֶלָּא אַחַת. אָמַר לוֹן. אִילּוּ הָיָה כָתוּב חֵלֶב וְדָם יְאוּת. לֵית כְּתִיב אֶלָּא כָּל חֵלֶב וְכָל דָּם. לְחַייֵב עַל זֶה בִּפְנֵי עַצְמוֹ וְעַל זֶה בִּפְנֵי עַצְמוֹ. וְהָא כְתִיב וְכָל מִשְׁרַת עֲנָבִים לֹא יִשְׁתֶּה. וּכְתִיב מֵחַרְצַנִּים וְעַד זָג לֹא יֹאכֵל. מֵעַתָּה מִכֵּיוָן שֶׁחָזַר וְכָלַל לֹא יְהֵא חַייָב אֶלָּא אַחַת. אָמַר לוֹן. אִילּוּ הָיָה כָתוּב מֵחַרְצַנִּים וְזָג יְאוּת. לֵית כְּתִיב אֶלָּא מֵחַרְצַנִּים וְעַד זָג. לְחַייֵב עַל זֶה בִּפְנֵי עַצְמוֹ וְעַל זֶה בִּפְנֵי עַצְמוֹ.
Traduction
Par quel texte est-il défendu de manger de la chair morte? -Par ce verset (Dt 14, 21): Vous ne mangerez d’aucune chair morte. On connaît ainsi la règle pour la chair morte (spontanément, sans aucune jugulation rituélique); d’où sait-on la défense de manger de la chair d’un animal déchiré? -On le sait, dit R. Yohanan, par déduction du terme redondant ''d’aucune'' (chair). Enfin, pour la consommation d’un membre détaché d’un animal vivant qui a été ensuite déchiré, R. Yossa dit que R. Yohanan et R. Simon b. Lakish sont en désaccord: selon R. Yohanan, on est deux fois coupable; selon R. Simon b. Lakish, on ne l’est qu’une fois. R. Yohanan invoque comme motif qu’il y a deux défenses diverses, indiquées séparément dans deux versets: 1° (ibid.) vous ne mangerez d’aucune chair morte, 2° (ibid. 12, 21) tu ne mangeras pas ''l’âme'' avec la chair, c.-à-d. une partie d’un animal encore en vie. Quel est le motif de l’avis de R. Simon b. Lakish? Les compagnons d’étude dirent devant R. Yossa que l’opinion de R. Simon b. Lakish est conforme à l’interprétation émise par R. Eléazar b. Jacob sur le verset (Ex 22, 30): Vous ne mangerez pas de la chair d’un animal déchiré aux champs, en ce sens: tu ne devras pas arracher une partie d’un animal pour la manger, comme un produit des champs pour le manger (défense s’appliquant aussi bien à l’animal propre à la consommation, qu’à celui qui est impropre par défaut de jugulation; et comme un seul verset s’applique à la double défense, il n’y aura qu’une pénalité pour les deux fautes). R. Simon b. Lakish ne partage pas l’avis de R. Yohanan au sujet de l’animal impropre; car s’il était du même avis, celui qui mangerait un morceau d’un animal vivant impropre enfreindrait deux défenses, et serait deux fois coupable. -Non, fut-il répondu, même en supposant que R. Simon b. Lakish adopte l’avis de R. Yohanan (de déduire la règle relative à l’animal impropre d’après celle de la chair morte), il n’impose qu’une culpabilité à celui qui mangerait d’un animal impropre vivant; seulement, il faut noter le motif, savoir que la Bible a de nouveau compris l’interdit de manger l’animal impropre dans la défense de manger d’un animal vivant (c’est ce qui justifie l’unité de culpabilité). Mais, fut-il objecté, il est écrit (Lv 7, 23): Vous ne mangerez pas la graisse, puis (ibid. 26): Vous ne mangerez pas de sang, et d’autre part il est dit (ibid. 3, 17): Vous ne mangerez aucune graisse ni sang; or, puisqu’à côté de chacune de ces défenses énoncées séparément, il y a une défense générale les englobant toutes deux, elles ne devraient entraîner (en cas de transgression) qu’une pénalité pour toutes deux? Cette observation serait juste, fut-il répondu, si le verset précité (qui généralise) ne contenait que les mots ''graisse et sang''; mais comme il y est dit: aucune graisse ni aucun sang, on en conclut qu’il y a aura une culpabilité distincte pour chacune de ces fautes à part. Puisqu’il est écrit (Nb 6, 3): il ne devra boire nulle boisson tirée de raisins infusés, puis, d’autre part (ibid. 4): il ne mangera rien depuis les pépins jusqu’à la peau (du raisin), comme après le détail, il y a de nouveau une défense générale d’abstention, le Nazir qui enfreint ces diverses transgressions ne devrait être qu’une fois coupable? Ce serait vrai, fut-il répondu, s’il y avait seulement les mots ''pépins et peau''; mais comme il y a le terme jusqu’à (qui sert de séparation), on en conclut que chaque transgression entraîne une pénalité à part.
Pnei Moshe non traduit
אמר רבי יוחנן נבילה. הוי מצי למיכתב וכתיב כל נבילה לרבות הטרפה:
מטרפה. מבהמה שנטרפה בחייה:
מ''ט דרבי יוחנן לא תאכל כל נבילה. נפקא לן אזהרה לטרפה ולא תאכל הנפש עם הבשר זה אזהרה לאבר מן החי דהכי משמע לא תאכל הנפש בעודו עם הבשר שאבר מן החי קרוי נפש שאם יחתכנו אין עושה חליפין כנפש הנטולה ואינה חוזרת וכיון דמתרי קראי נפקי ותרי לאוי איכא אפילו אכל בחדא אכילה ובחדא התראה חייב שתיים:
אתייא דר''ל כהדא דתני ראב''י. דקרא ובשר בשדה טרפה לאבר מן החי אתא שלא יהא תולש מן הבהמה בעודה בחיותה והכי משמע ובשר בשדה טרפה שלא יטרוף ויתלוש האבר כדרך שהוא תולש דבר מן השדה:
ורבי שמעון בן לקיש לא סבר בטרפה כרבי יוחנן. לא ס''ל דנפקא לן טרפה מכל נבלה כדדריש רבי יוחנן אלא מהאי קרא גופיה דכתיב טרפה לא תאכלו ולא מפקינן קרא ממשמעותיה וכיון דאבר מן החי וטרפה מחד קרא נפקי אינו חייב אלא אחת:
מ''ט כו' עד רבי יוסי ל''ג וטעות הדפוס אגב דלעיל הוא:
אין יסבור כן שיהא חייב שתים. מסקנת דברי חברין הן דע''כ דלא סבר ר''ל בדרש' דקרא כרבי יוחנן דאם יסבור כן קשיא שיהא חייב שתים:
אמר לון. אפילו תימא דיסבור ר''ל כן בדרשא דטרפה מהיכא דנפקא ליה לרבי יוחנן אפ''ה ס''ל דלא יהא חייב אלא אחת באוכל אבר מן החי מטרפה דשנייא היא הכא שחזר וכלל כלומר דאע''ג דלאו דטרפה מההיא לאו דנבילה נפקא לן מ''מ הואיל ובהאי קרא ובשר בשדה וגומר כלל טרפה עם אבר מן החי דבהא הוא דס''ל ר''ל כראב''י והוי לאו שבכללו' ואין לוקין עליו:
התיבון. חברייא לרבי יוסי לדידך דאמרת דאע''ג דאיתי' בלאו בפ''ע מ''מ הואיל ומצינו דכלליה קרא בחדא דוכתא הוי לאו שבכללות והכתי' בחלב ודם לכל א' לאו בפני עצמו כל חלב לא תאכלו וכל דם לא תאכלו וכתיבי נמי בחד קרא כל חלב וכל דם לא תאכלו ומעת' נימא נמי מכיון שחזר וכללן לא יהא חייב על החלב ועל הדם אלא אחת:
אילו היה כתיב. הדר בהאי קרא חלב ודם לא תאכלו יאות הוי לאו שבכללות לא כתיב אלא כל חלב וכל דם לחלקן ולחייב על כל אחד בפני עצמו וה''נ אי הוי כתיב ובשר בשדה וכל טרפה לא תאכלו לא הוי מיקרי לאו שבכללות:
והא כתיב וכל משרת וגו'. ומעתה נימא נמי מכיון שחזר וכללן לחרצנים וזג בקרא דכל משרת שהכל בכלל לא יהא חייב אלא אחת ואנן תנן חייב על החרצנים בפני עצמן ועל הזגים בפני עצמן:
לית כתיב אלא מחרצנים ועד זג. והאי ועד לחלק הוא כמו כל חלב וכל דם ולחייב על כל א' בפני עצמו. הוו ידעין. דהא דפליגי ר''י ור''ל בכזית אבר מן החי שחלקו ואכלו דאם חלקו מבחוץ ואכלו לזה לבדו ולזה לבדו לד''ה פטור דאין מצטרפין ואע''ג דכל איסורין שבתורה מצטרפין שיעורייהו לחצאין אם אכלן בתוך כדי אכילת פרס שאני אבר מן החי דחידוש הוא דבעלמא לא מחייב אגידין ועצמות ובאבר מן החי מיחייב ואין לך בו אלא חידושו דדוקא אם אכלו בבת אחת הוא דחייב ולא פליגי אלא בשחלקו בפיו קודם שבא לבית הבליעה ובלען לחצאין:
Nazir
Daf 26a
רִבִּי אוֹמֵר לַחֲבֵרַייָא. הֲווּ יָֽדְעִין דְּאִתְפַּלְּגוֹן רִבִּי יוֹחָנָן וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. אֵבֶר מִן הַחַי שֶׁחִלְּקוֹ וַאֲכָלוֹ. דִּבְרֵי הַכֹּל פָּטוּר. מַה פְלִיגִין. בְּשֶׁחִלְּקוֹ בְפִיו וַאֲכָלוֹ. רִבִּי יוֹחָנָן עֲבַד פִּיו כְּלִפְנִים. רִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ עֲבַד פִּיו כִּלְחוּץ. אָֽמְרִין לֵיהּ. אַתְּ מָה אֲמַר. אֲמַר לוֹן. אֲנָא אָֽמְרִי לְכוֹן. הָרֵי עוֹלָם פְּלִיגִין וְאַתּוּן אָֽמְרִין אָֽמְרִין אָכֵן. אִין כֵּנִי אֲפִילוּ חִלְּקוֹ בַּחוּץ וַאֲכָלוֹ יְהֵא חַייָב. לָמָּה. דֶּרֶךְ אֲכִילָה הִיא. נְמָלָה שֶׁחִלְּקָהּ בְּפִיו וַאֲכָלָהּ. תַּפְלוּגְתָא דְּרִבִּי יוֹחָנָן וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. רִבִּי מַייְשָׁא שָׁאַל לְרִבִּי זְעִירָה. עֲנָבָה שֶׁחִלְּקָהּ בְּפִיו וַאֲכָלָהּ. תַּפְלוּגְתָא דְּרִבִּי יוֹחָנָן וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. אָמַר לֵיהּ. תַּמָּן דָּבָר שֶׁיֵּשׁ בּוֹ אִיסּוּר וְטוּמְאָה. מָקוֹם שֶׁבָּֽטְלָה טוּמְאָתוֹ בָּֽטְלָה אִיסּוּרוֹ. בְּרַם הָכָא יֵשׁ כָּאן אִיסּוּר וְאֵין כָּאן טוּמְאָה. רִבִּי בָּא בְּרִבִּי מָמָל בָּעֵי. 26a כְּזַיִת מַצָּה שֶׁחִלְּקוֹ בְּפִיו וַאֲכָלוֹ. תַּפְלוּגְתָא דְּרִבִּי יוֹחָנָן וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. אָמַר רִבִּי יוֹסֵי בֵּירִבִּי בּוּן. בְּכָל מָקוֹם לֹא נֶהֱנֶה חִיכּוֹ כְּזַיִת. רַבָּנִין דְּקַיְסָרִין אָֽמְרֵי. רִבִּי נִיסָא שָׁאַל. פְּרֵידִים שֶׁלְּרִימּוֹן שֶׁלְּעָרְלָה שֶׁחִלְּקוֹ בְּפִיו וַאֲכָלוֹ. תַּפְלוּגְתָא דְּרִבִּי יוֹחָנָן וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. מָה אֲנָן קַייָמִין. אִי מִשּׁוּם מַשְׁקֶה. כְּבַר תַנִּינָן. אֵין מְטַמֵּא מִשֵּׁם מַשְׁקֶה אֶלָּא הַיּוֹצֵא מִן הַזֵּיתִים וּמִן הָעֲנָבִים. רִבָּנִין דְּקַיְסָרִין אָֽמְרִין. תִּיפְתָּר שֶׁבְּלָעָן.
Traduction
R. Yossé dit aux compagnons: Sachez bien qu’il y a discussion entre R. Yohanan et R. Simon b. Lakish. Ainsi, lorsqu’on a divisé en deux parts un membre détaché d’un animal vivant, que l’on a mangé en deux fois successives, on n’est passible d’aucune peine selon l’opinion unanime de tous (le membre devant être entier pour entraîner la culpabilité); mais il y a discussion entre les deux docteurs au cas où l’homme a divisé en deux parts le membre qu’il avait déjà dans la bouche et l’a mangé ainsi: selon R. Yohanan, le membre placé dans la bouche est considéré comme situé à l’intérieur (et il y a culpabilité); selon R. Simon b. Lakish, une telle situation est considérée comme externe (et en raison de la division en deux parts, on ne sera pas coupable). Les compagnons d’étude demandèrent à R. Yossé quelle opinion il professe? (Est-ce celle de R. Yohanan ou celle de R. Simon b. Lakish)! Je vous dis, répondit-il, que les colonnes du monde (les plus grands savants) sont en discussion, et vous me demandez de me prononcer! Selon mon avis toutefois, même si l’on a coupé d’avance en deux parties un membre interdit, puis on l’a mangé en deux fois, on doit être coupable, parce qu’il est d’usage de manger (sans avaler en entier d’un coup). La consommation d’une fourmi, que dans la bouche on a coupée en deux, puis mangée, fait l’objet d’une discussion entre R. Yohanan et R. Simon b. Lakish (le premier en fait l’objet d’une pénalité; le second en dispense). R. Mesha demanda à R. Zeira: est-ce que la consommation d’un graine de raisin, qu’un Nazir a divisé en deux parts l’ayant déjà dans la bouche, puis l’a mangé, fait aussi l’objet d’une discussion entre R. Yohanan et R. Simon b Lakish? Là-bas (pour le membre arraché d’un animal vivant), fut-il répondu, il y a une double défense, l’interdit de manger d’une chair vivante et l’impureté que propage cette chair détachée, et dès que l’impureté est annulée, l’interdit le sera aussi; tandis qu’ici (pour le raisin interdit au Nazir), il y a bien l’interdit, mais il ne s’en dégage pas d’impureté (et comme il n’y aura pas d’annulation, l’interdit domine même par chaque moitié). R. Aba b. R. Malal demanda à ce propos: Est-ce que la consommation obligatoire du pain azyme à Pâques, de la grandeur d’une olive, que l’on a divisé en deux parts dans la bouche, et que l’on a mangé ensuite en deux fois, fait l’objet d’une discussion entre R. Yohanan et R. Simon b. Lakish? (Est-ce que, selon le premier, les parts sont tenues pour jointes, et le devoir serait considéré comme rempli, mais, d’après l’autre, il ne le serait pas)? En tous cas, répondit R. Yossé b. Aboun, le gosier à certes joui de la valeur entière d’une olive (et, par conséquent, tous considèrent ce devoir pascal comme rempli). Les Rabbins de Césarée disent que R. Nissa demanda: Est-ce qu’au sujet d’un morceau de grenade dans les trois premières années interdites de plantation, que l’on aurait coupé en deux dans la bouche avant de le manger, il y a aussi discussion entre R. Yohanan et R. Simon b. Lakish (L’un est-il d’avis de joindre les deux moitiés pour constituer l’interdit, et l’autre non)? A quel objet, fut-il répliqué, se rapporte cette question? Ce ne saurait être au point de vue du liquide qui s’en écoule, puisqu’il a déjà été dit (165)(Terumot 11, 3).: ''Il n’y a de propagation d’impureté, ni de pénalité pour infraction de la loi de l’orla (commencement de plantation), qu’à l’égard du jus qui s’écoule des olives ou du raisin''? On peut supposer, répondent les rabbins de Césarée, qu’il s’agit du cas où l’on a avalé ce morceau (à ce cas se rapporte la question de savoir s’il est l’objet d’une discussion, ou non).
Pnei Moshe non traduit
רבי יוחנן עבד פיו כלפנים. כמי שבלען בבת אחת שהרי נהנה גרונו בכזית:
כלחוץ. כמו שחלקן בחוץ דכדי אכילה במעיו בעינן וליכא:
אמרין ליה. חברייא לרבי את מה אמר בזה כר''י או כר''ל:
הרי עולם. עמודי עולם פליגין בהא ואתון חמרין אכן להכריע כאחד מהן:
אין כיני. אם לדעתי אתם צריכים לדידי כן ס''ל שאפילו חלקו בחוץ ואכלו חייב ומפני שדרך אכילה היא בכך:
נמלה שחלקה בפיו ואכלה. בנמלה לא בעינן כזית דהא בריה היא ומיהו דליכול לכולה בעינן ואם חלקה בפיו בהא נמי פלוגתא דר''י ור''ל היא:
ענבה. נזיר שחלק ענבה בפיו ואכלה:
תפלוגתא דר''י ורשב''ל. אם בהא נמי פליגי כדפליגי באבר מן החי ונמלה:
אמר ליה תמן. באבר מן החי שיש בו איסור וטומאה דאבר מן החי מטמא הוא וכן נמלה אם יש בה כשיעור בהא הוא דאמרינן במקום שבטלה טומאתו דאם חלקה אין כאן שיעור טומאה הלכך נמי בטלה איסורו אבל הכא בענבה יש כאן איסור ואין כאן טומאה ואפילו חלקה מצטרפת היא:
כזית מצה שחלקו בפיו. אם בהא נמי פליגי ר''י ור''ל אם יצא י''ח:
בכל מקום. מכל מקום מי לא נהנה חכו בכזית ואפילו חלקו בפיו כ''ע מודים שיצא י''ח ושאני אבר מן החי דחידוש היא כדאמרן:
פרידים. גרגיר רימון של ערלה שחלקו בפיו אם בהא נמי פליגי ר''י ור''ל אם מצטרפין:
מה אנן קיימין. האי בעיא אי משום משקה היוצא ממנה ובעי אם מצטרפין המשקין הואיל וחלקה הא כבר תנינן בפרק בתרא דתרומות אין מטמא וכו' ואין סופגין ארבעים משום ערלה אלא על היוצא מן הזיתים ומן הענבים ושארי מי פירות לא חשיבי משקה:
תיפתר שבלען. לפרידים גופייהו ובהא שאל רבי ניסא אם חלקן מהו שיצטרפו או דפלוגתא דר''י ור''ל הויא:
טְרֵיפָה שֶׁעֲשָׂאָהּ נְבֵילָה. רִבִּי יָסָא בַּר בְּרַתֵּיהּ דְּרִבִּי יָסָא בְשֵׁם רִבִּי יִרְמְיָה. אִיתְפַּלְּגוֹן רִבִּי יוֹחָנָן וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. רִבִּי יוֹחָנָן אוֹמֵר. חַייָב שְׁתַּיִם. וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ אָמַר. אֵינוֹ חַייָב אֶלָּא אַחַת. אָמַר רִבִּי אֶלְעָזָר בֵּירִבִּי יוֹסֵי קוֹמֵי רִבִּי יוֹסֵי. וְדָא מְסַייְעָא לְרִבִּי יוֹחָנָן. וְכָל נֶפֶשׁ אֲשֶׁר תֹּאכַל כָּל נְבֵילָה. מַה תַלְמוּד לוֹמַר וּטְרֵיפָה. אִם טְרֵיפָה חַיָה וַהֲלֹא כְּבָר נֶאֱמַר נְבֵילָה. אִם טְרֵיפָה מֵתָה הֲרֵי הִיא בִּכְלַל נְבֵילָה. וְיֵימַר נְבֵילָה הִיא. רִבִּי אַבָּהוּ בְשֵׁם רִבִּי יוֹסֵי בֶּן חֲנִינָה. טַעֲמָא דְּרִבִּי יוֹסֵי לֹא תְשַׁקְּצוּ אֶת נַפְשׁוֹתֵיכֶם בַּבְּהֵמָה וּבָעוֹף. וַהֲלֹא אֵין מְטַמֵּא אֶלָּא שְׁמוֹנָה שְׁרָצִים בִּלְבָד. אֶלָּא כְּשִׁיעוּר טוּמְאוֹתֵיהֶן כָּךְ הוּא שִׁיעוּר אֲכִילָתָן. הָתִיב רִבִּי אֶלְעָזָר. הֲרֵי אֵיבָרֵי בְּהֵמָה טְהוֹרִין מְטַמְּאִין כָּל שֶׁהֵן וַאֲכִילָתָן כְּזַיִת. וְקִבְּלָהּ. מַהוּ וְקִבְּלָהּ. כְּאִינַשׁ דַּאֲמַר. בַּעַל דִּינָא קִבְּלֵיהּ. חִייָה בַּר בָּא אָמַר. לֹא כָּל נְבֵילָה. הַתּוֹרָה הִשְׁוָות כָּל הָאֲכִילוֹת שֶׁבַּתּוֹרָה כְּאַחַת. הָתִיב רִבִּי חֲנִינָה. הֲרֵי שְׁמוֹנָה שְׁרָצִים מְטַמִּין בְּכַעֲדַשָּׁה וַאֲכִילָתָן כְּזַיִת בֵּין לְדָם בֵּין לְבָשָׂר.
Traduction
Si l’on a mangé de la chair d’un animal qui de son vivant a été déchiré, puis est mort, quelle est la pénalité? Selon R. Yossa, petit-fils de R. Yossa au nom de R. Jérémie, il y a discussion à ce sujet entre R. Yohanan et R. Simon b. Lakish: selon R. Yohanan, une telle consommation entraîne double culpabilité; selon R. Simon b. Lakish, on n’est qu’une fois coupable (pour avoir mangé de la chair d’un cadavre). R. Eléazar b. R. Yossa dit devant R. Yossa que l’enseignement suivant (166)Torath Cohanim, section Aharé-Moth. confirme l’opinion de R. Yohanan (savoir qu’il y a double état d’interdit): comment se fait-il que le verset (Lv 17, 15) toute personne qui mange d’aucune chair morte, se termine par l’expression ''et déchirée''? S’il s’agit du cas où l’on a découpé un morceau de chair d’un animal déchiré mais encore en vie, il est évident que cela équivaut à manger de la chair morte; s’il s’agit d’un tel animal mort au moment de prendre un morceau pour le manger, c’est certes de la chair morte? C’est donc pour nous dire que parfois il y a double interdit de la chair, étant d’une bête déchirée et morte. R. Abahou au nom de R. Yossé b. Hanina (167)B., Meila, 16., devant R. Yohanan, explique ce verset (Lv 20, 25): Vous ne souillerez pas votre corps par certains animaux, oiseaux, ou reptiles de la terre, que je vous ai désignés à part comme impurs. Comment se peut-il que les animaux soient qualifiés aussi d’impurs, puisque l’on donne seulement cet attribut à sept espèces de reptiles? C’est pour indiquer que la même mesure servant à déterminer la quantité qui communique l’impureté est aussi celle qu’il est défendu de manger. -Mais, objecta R. Eléazar, les fragments de membres provenant d’un animal pur propagent l’impureté quelque petits qu’ils soient (168)(Ohalot 1, 7)., tandis que l’interdit d’en manger n’est applicable qu’à la valeur d’une olive? -C’est vrai; aussi, ne faut-il pas croire qu’il ait accueilli cet avis comme définitif, mais seulement comme quelqu’un qui entend énoncer une sentence par le juge sans répliquer; tandis qu’en réalité l’avis de R. Hiya b. Aba prédomine, lorsqu’il dit: toutes les défenses légales de consommation pour chair morte ne sont pas semblables pour la mesure à celle qui propage l’impureté; seule, la quantité interdite à la consommation (l’équivalent d’une olive) est uniforme en ces divers cas. R. Hanina objecta contre R. Yossé b. Hanina: est-ce que les huit sortes de reptiles désignés dans la Loi ne propagent pas l’impureté par fragment de la grandeur d’une lentille, tandis que l’interdit de consommation porte seulement sur l’équivalent d’une olive?
Pnei Moshe non traduit
טרפה שעשאה נבילה. שהיתה טרפה מחיים ונעשית נבילה שמת':
רבי יוחנן אומר חייב שתים. אם אכלה ואע''פ שעכשיו נבילה מיקריא לא אזיל שם טרפה מינה שהיה מחיים עליה ותרי לאוי איכא לאו דנבילה ולאו דטרפה שבכלל נבילה היא כדאמר רבי יוחנן לעיל דס''ל משום לאו דבכלל נבילה לוקה:
ור''ל אמר אינו חייב אלא אחת. משום לאו דנבילה:
ודא. ברייתא מסייע לרבי יוחנן דטרפה שמתה לאו כנבלה לחודה הויא אלא עדיין שם טרפה עליה ובכלל נבילה מיקריא:
וכל נפש אשר תאכל נבלה וטרפה וגו'. ורחץ במים וטמא עד הערב וטהר ומה ת''ל וטרפה:
אם טרפה חיה. כלומר אי דמיירי בטרפה שעדיין חיה היא ותלש ממנה כזית בשר ואכלה והלא כבר נאמר נבילה דוקא שהרי אין טרפה מטמאה מחיים:
אם טרפה מתה. אם בטרפה שמתה וכבר נתנבלה אם כן הרי היא בכלל נבילה ומסיים בת''כ אלא להביא טרפה ששחטה שמטמאה והשתא מסיק לסייעתא דר''י דשמעינן מהאי ברייתא דטרפה שמתה לאו נבילה לחוד מיקריא דאל''כ קשיא ויימר נבילה היא ואמאי אמר ואם טרפה מתה הרי היא בכלל נבילה אלא ע''כ ה''ק דבכלל נבילה היא ועדיין שם טרפה ג''כ עליה ונפקא מינה דחייב עליה נמי משום לאו דטרפה וכרבי יוחנן:
טעמא דרבי יוסי. דקאמר רבי אלעזר בר''י לפניו האי סייעתא לדרבי יוחנן וקבלה מיניה ואף על גב דהאי קרא בטומאה כתיב מכל מקום ילפינן אכילה מיניה דמה''ט לרבי יוחנן חייב שתים ומהכא למד רבי יוסי דילפינן אכילה מטומאה. א''נ טעמא דר' יוחנן גרסינן:
לא תשקצו. רישיה דקרא הכי והבדלתם בין הבהמה הטהורה לטמאה ובין העוף הטמא לטהור ולא תשקצו את נפשותיכם בבהמה ובעוף ובכל אשר תרמוש האדמה אשר הבדלתי לכם לטמא פתח הכתוב באכילה דכתיב ולא תשקצו את נפשותיכם דכי אכיל להו משקץ נפשיה וסיים בטומאה אלא לומר לך כשיעור טומאתן כך שיעור אכילתן כדמפרש לה לקמן וש''מ דגמרינן אכילה מטומאה:
התיב רבי אלעזר. לרבי אבהו על הא דרבי יוסי בן חנינה הרי אברי בהמה טהורה מטמאין בכל שהן בנבילתן כדתנן פ''ק דאהלות האברין אין להם שיעור אפילו בפחות מכזית מן הנבלה מטמא ואפ''ה אכילתן בכזית דקס''ד דלכל הנבלות קאמר ואפילו בנבילת בהמה שהושוו אכילתן לטומאתן:
וקבלה. ומפרש הש''ס מהו וקבלה אם קיבלה רבי אבהו מיניה תשובה זו וקאמר דלא היא אלא כאינש דאמר בעל דיניה קובל עליו כך היה קובל על תשובה זו דלאו כלום היא כדרבי חייה בר בא דאמר לא כל הנבילות התורה השוות אותן ממש כטומאתן:
כל האכילות שבתורה כאחת. כלומר להא לבד הוקשו נבלות בהמה כשרצים דעובר עליהן על אכילתן משום לא תשקצו אבל לענין לעשות אכילה כטומאה בשיעורה לא הוקשו נבילות בהמה לשרצים:
התיב רבי חנינה הרי שמנה שרצים. טומאתן בכעדשה כדתנן באהלות שם ואפ''ה שיעור אכילתן בכזית בין לדם בין לבשר דדם השרץ כבשרו הוא וכתיב בהו לא תאכלום כי שקץ הם ואין אכילה פחותה מכזית:
Textes partiellement reproduits, avec autorisation, et modifications, depuis les sites de Torat Emet Online et de Sefaria.
Traduction du Tanakh du Rabbinat depuis le site Wiki source